Naamgeving, Ringcentrale of Vogeltrekstation

home → vogeltrekstation → informatie algemeen → naamgeving

Naamgeving

Vogeltrekstation
Centrum voor vogeltrek en -demografie
Dutch Centre for Avian Migration and Demography

November 2006
Een nieuwe naam, en toch een oude. Nu de ringcentrale in het najaar 2006 een nieuwe fase ingaat onder gezamenlijk beheer van het Nederlands Instituut voor Ecologie, SOVON Vogelonderzoek Nederland en de Ringersvereniging, was er aanleiding om nog eens naar de naam te kijken.
Vanaf 1989 heetten wij ‘Nederlandse Ringcentrale’, na decennialang ‘Vogeltrekstation’ te zijn geweest. De betiteling ‘Nederlandse Ringcentrale’ is eigenlijk nooit goed ingeburgerd geraakt bij het publiek, niet in het minst doordat er op de ringen nog steeds ‘Vogeltrekstation Arnhem’ staat. Dat heeft weer een praktische reden: dat die term zo ingesleten is heeft als voordeel dat een brief met een terugmelding met niet meer adresgegevens dan ‘Vogeltrekstation Arnhem Holland’ zelfs uit Afrika bij ons aankomt. Dat willen we zo houden!
Naast de beperkte inburgering van de naam ‘Nederlandse Ringcentrale’ was er nog een reden om ervan af te stappen. Hij geeft eigenlijk geen informatie over wat we doen. De Nederlandse Ringcentrale, kan ik daar terecht voor een trouwring? ‘Vogeltrekstation’ is wat dat betreft duidelijker, maar dekt ook de lading niet helemaal. Door vogels te ringen en de terugmeldingen in te zamelen leren we inderdaad veel over vogeltrek, maar ook over de ‘burgerlijke stand’ van vogelpopulaties: geboorte en sterfte. Deze zogenaamde demografische gegevens vinden geleidelijk steeds meer gebruik in wetenschappelijk onderzoek en natuurbeheer en -beleid. Vandaar dat de ondertitel ook verwijst naar dit aspect van het ringonderzoek.

Voor november 2006 was er altijd de vraag 'Hoe heten wij nou eigenlijk Ringcentrale of Vogeltrekstation '. In de praktijk gebruikten we beide namen, maar we begrijpen dat zoiets nogal tweeslachtig op u overkomt. Staat wel chique natuurlijk een dubbele naam, maar het heeft een oorzaak en een reden. De naam "Vogeltrekstation" danken we aan de "Stichting Vogeltrekstation" en de naam "Ringcentrale" gebruiken we omdat we eigenlijk geen Vogeltrekstation meer wilden heten. Ik zal proberen het uit te leggen en daarvoor is een beetje geschiedenis nodig, die geschiedenis is uitgebreider beschreven op deze website op de pagina historie.

Vroeger.
De Stichting Vogeltrekstation Texel werd in 1931 opgericht om op het eiland Texel onderzoek aan vogeltrek te gaan doen. In 1954 werd het Instituut voor Oecologisch Onderzoek (I.O.O.) opgericht en te Arnhem gevestigd. Kort na deze oprichting werd het werkprogramma van de Stichting Vogeltrekstation geheel geïncorporeerd in het I.O.O. en vormde daar de afdeling Vogeltrekstation. Tot 1962 bleef deze afdeling in Leiden en heeft daar de administratie van het ringen van vogels overgenomen van het Rijks Museum van Natuurlijke Historie. Uit die tijd stamt onze naam "Vogeltrekstation" en die naam staat sinds 1963 ook op alle ringen. Na de pensionering van Dr. A.C. Perdeck als hoofd van het Vogeltrekstation in 1988 werd de onderzoeksafdeling van het Vogeltrekstation opgenomen in de afdeling "Populatiebiologie van Vogels" en vanaf toen was er 'alleen nog' de administratie van het ringen. Spoedig daarna vond Van Balen (1989), het toenmalige afdelingshoofd, dat de naam "Vogeltrekstation" niet meer de lading dekte en onstond de naam "Nederlandse Ringcentrale".

Nu.
Sinds 1989 proberen we onszelf "(Nederlandse) Ringcentrale" te noemen. Dat lukt ons maar matig want op de ringen staat "Vogeltrekstation Arnhem", en daar danken wij onze naamsbekendheid aan ! Als we de telefoon aannemen (b.v. om een terugmelding te noteren) en we melden ons met "Ringcentrale" dan zegt bijna iedereen 'uh... ik zoek het Vogeltrekstation'. Die naamsbekendheid is landelijk groot, Europees groot, letterlijk wereldwijd groot en van 'levensbelang' voor vele decennia lang vergelijkbare terugmeldingspercentages (Sales 1973). Daarom blijft de naam 'Vogeltrekstation' op onze ringen staan staan, we blijven we ons aan te telefoon melden met 'Vogeltrekstation' en die naam blijft op ons briefhoofd en op onze website aanwezig, naast natuurlijk 'Ringcentrale'.

Gerrit Speek
NIOO-CTE, Vogeltrekstation

Literatuur:

Balen van J.H. 1989. Vogeltrekstation en Ringcentrale - historie en realiteit. Op Het Vinkentouw 53:2-3.
Sales D.I. 1973. A Ring Address Experiment. Bird Study 20:313-314.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 01 november 2006.